Saturday, November 27, 2021

चित्रपट K.D. (2019)

 सहसा दाक्षिणात्य चित्रपट बघण्याचं मी टाळतो याचं मुख्य कारण म्हणजे दाक्षिणात्य चित्रपट नसून, दाक्षिणात्य चित्रपट जे हिंदीमध्ये डब केले जातात ते आहे. असो.

K.D. (2019)


 चित्रपटाची सुरुवात एक मुलगी हातात वह्या, पुस्तके घेऊन शाळेकडे जाताना दिसते.  मागील आवाजात व्यक्ती सांगत असते की 'शिक्षण किती महत्त्वाचे आहे आणि त्यातल्या त्यात स्त्रियांचे शिक्षण. दुसर्‍या गावात चालत जाऊन शिक्षण घेणारी ही मुलगी आमच्या भागातील इंदिरा गांधीच होणार.' तेवढ्यात ती मुलगी एका शेताकडे वळते, तिथे एक मुलगा हातात चिंचा, गोळ्या घेऊन बसलेला असतो. ती मुलगी त्यांच्याकडे बघून हसते. मागील आवाज सांगू लागतो. 'हा देश आणखीन एका इंदिरा गांधींना मुकला'. चित्रपटाची एवढी खमंग सुरुवात करून दिग्दर्शक व लेखक मधूमिता या चित्रपटात काय दाखवणार आहे यांची चुणूक प्रेक्षकांना येते.

वर्णन सांगणारा आवाज हा ८० वर्षाच्या म्हातार्‍यांचा (कुरुपुदाई ऊर्फ केडी) याचा असून तो गेले तीन महिने कोमात आहे. त्यांची मुलं 'आता काय करायचं?' या विचारात आहेत 'किती दिवस अजून हा त्रास सहन करायचा.' त्यातूनच तलाईकोतलचा (दयामरण हा थोडासा अयोग्य मराठी शब्द) वापर करावा का? अस सर्वांना वाटत. तलाईकोतल मध्ये व्यक्तीला तेलाने मालीश करून शहाळ्याचे पाणी पाजले जाते. सदर व्यक्ती एक, दोन दिवसात मरण पावते. 

अचानक केडीला जाग येते, आपल्याबद्दल चाललेली चर्चा ऐकून तो फारच अस्वस्थ होतो. आपलीच मुलं आपल्याला मारायला टपली आहेत या विचारांनी घाबरून हा घरातून धूम टोकतो. केडी घरातून निघून गेल्यावर त्याला शोधण्यासाठी घरातील लोक धावाधाव करत असतात. त्याला शोधण्याचे काम एका गुप्तहेराला दिल जात.

  बाहेरच्या जग फारसे पाहिलेलं नसलेला हा केडी, दिसेल त्या मार्गाने घर सोडून पळतो. एका मंदिराजवळ गाडी बंद पडते म्हणून सर्वजण उतरतात तिथे केडीची गाठ नियतीने एका आठ वर्षाच्या अनाथ मुलांबरोबर (कुट्टी) बांधलेली असते. अनाथ असलेल्या कुट्टीला जीवनाने हुशार व चुणचुणीत बनवलेले आहे. 

   या दोघांच्या वयातील अंतर व दोघांचा जीवनाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन यात जमीन अस्मानाचा फरक पण या दोघांची मैत्री होते. या मैत्रीतही अनेक कंगोरे आहेत कधी एकमेकांशी असलेली घट्ट मैत्री तर कधी एकमेकांत झालेली भांडणं ही चित्रपटात अतिशय सुंदररित्या दर्शवली आहे. केडीच्या कुठल्या कुठल्या इच्छा राहिल्या आहेत त्याची यादी (बकेट लिस्ट) हे दोघे करतात. पुढचे काही दिवस दोघे त्या इच्छा पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्न करतात. 

अतिशय साधी वाटणारी ही यादीः

बिर्याणी खाणे, MGR, रजनीकांत सारखी भूमिका/अभिनय करणे, विदेशी दारू पिणे, कोट घालणे, मित्राबरोबर गाडी चालवणे, चित्रपटात काम करणे, जुन्या मैत्रिणीला भेटणे.

पुढील काही काळ केडीच्या वरील सर्व इच्छा पूर्ण करण्यासाठी कुट्टी व केडी किती धम्माल करतात हे चित्रपटातच पाहणे गरजेच आहे. या सर्व इच्छा पूर्ण होत असताना त्या वास्तविक दाखवण्याचे शिवधनुष्य दिग्दर्शिकेने सहज पेलले आहे.

 या इच्छा पूर्ण करताना केडी व कुट्टी हे एकमेकाचे अविभाज्य भाग होऊन जातात. पण फोनवरून केडीला कळत कुट्टीची चेन्नईच्या एका शाळेत शिक्षणाची व राहण्याची सोय झालेली असते. घरातील सर्व व्यक्तींनी ज्याच्या मरणाची अपेक्षा केली होती अशा 80 वर्षाच्या म्हातार्‍याच्या जीवनात फक्त आणि फक्त एकच आनंद असतो तो म्हणजे तो कुट्टी. त्यालाच आपल्यापासून दुर ठेवायचे?

केडी त्याला चेन्नईला पाठवतो का? कुट्टी केडीपासून दुर जातो का? केडीचे स्वागत घरी कसे होते हे सर्व चित्रपटातच पहावे.

केडीचे काम करणारे मु रामास्वामी (हे तामिळ चित्रपट व नाट्यकलेतील नावाजलेले नाव) व कुट्टीचे काम करणारा नागाविशाल यांचे अभिनय अप्रतिम आहेत. 

दिग्दर्शिका व लेखिका मधूमिता यांनी या चित्रपटातून नेहमी प्रमाणे आपल्या कामाचा ठसा उमटवला आहे. चित्रपटातील संवाद अतिशय उत्तम आहेत. मला तामिळ भाषा येत नसल्याचा इथे खूप त्रास झाला. इंग्रजी उपशीर्षकावरून (सबटायटल) संवादाची खोली सहज लक्षात येते. 

जीवनात काही कारणाने मनावर मळभ आले असेल तर हा चित्रपट पुन्हा पुन्हा पाहवा.

हा चित्रपट मी १८व्या पुणे आंतरराष्ट्रीय फिल्म फेस्टिव्हल मध्ये चित्रपटगृहात बघितला होता. सदर चित्रपट नेटफ्लिक्सवर आहे.

Friday, October 1, 2021

द.मा.

 द.मा. तुमच्यामुळे वाचनाची लागलेली आवड जोपासली गेली.

व्यंकूची शिकवणी, माझ्या बापाची पेंड, भुताचा जन्म, माझी पहिली चोरी 

आजसुध्दा त्यातील नावीन्य कमी होत नाही.

या सर्वांची किती पारायणे झालीत हे देवालाच माहीत.

मागील वर्षी ई-कट्टावर सादर केलेले हे बालनाट्य.



Tuesday, September 14, 2021

चित्रपट मिराज-२०१८ (Mirage -2018)

 मिराज-२०१८  (Mirage -2018)



मुळात नावापासूनच या चित्रपटाचा वेगळेपणा दिसायला लागतो. मिराज म्हणजे मृगजळ.

ओरील(Oriol Paulo) दिग्दर्शित हा खरेतर स्पॅनिश चित्रपट.

 निको (Nico)त्यांची आई मारीया (María) हे जर्मनीमध्ये राहणार दोनच माणसांच कुटुंब. निको १०-१२ वर्षाचा मुलगा, गिटार वाजवत स्वतःचं चित्रीकरण करत टीव्ही बघणे हा याचा छंद. त्यासाठी लागणारा कॅमेरा, टीव्ही व कॅसेट हे जवळ बाळगणारा निको.

चित्रपटाची सुरुवात ९ नोव्हेंबर १९८९ (बर्लिनची भिंत पडलेला दिवस, जर्मन भाषेत याला 'माउरफॉल' असे म्हणतात) या दिवसापासून होते. या दिवशी निको स्व:चित्रीकरण करत असतो, त्याच दिवशी ७२ तासाच वादळ जर्मनीला धडकत.

चित्रीकरण करत असताना शेजारील घरातील संशयात्मक हालचालीमुळे निको तिकडे जातो. शेजारच्या घरात एंजेल (Angel) मृतावस्थेत तर तिचा नवरा प्रीतो (Prieto) हातात सूरा घेऊन उभा असतो. हे दृश बघून पळत असताना निकोचा  अपघाती मृत्यू होतो. प्रीतोला पत्नीच्या खुनासाठी शिक्षा होते. 

२०१४ मध्ये त्याच घरात वेरा (Vera Roy) व डेव्हिड (David Ortiz) आपल्या मुलीसह (ग्लोरिया Gloria) राहण्यासाठी येतात.  त्यांना जुना कॅमेरा, टीव्ही व निकोचे चित्रमुद्रण सापडते. या विषयी ते आयटोर(Aitor) व त्यांची आई क्लारा (Clara) (वेराचे शेजारी) यांच्याशी बोलतात. त्या वेळेस त्यांना पूर्वी झालेला प्रसंग आयटोर सांगतो. जसं वादळ १९८९ आलं होत तसच वादळ आता पण आलेले असतं.

जेवणानंतर झोपेच्या वेळेस वेराला तो टीव्ही सुरू झालेला दिसतो. ती टीव्ही समोर जाते तेव्हा निको गिटार वाजवत असतो. 

निको व वेरा एकमेकांना टीव्हीच्या माध्यमातून पाहू शकत असतात. एकमेकांशी संवाद साधू शकतात. पहिल्यांदा घाबरलेली वेरा निकोला घराबाहेर जाण्यापासून थांबवते. तिला माहीत असलेल्या माहितीवरून निको बाहेर गेला तर त्याचा मृत्यु होणार असतो.  जे नियतीने लिहून ठेवले आहे ते बदलण्याचा प्रयत्न करते. त्याचे प्राण वाचतात.

आपण केलेल्या या बदलामुळे आपले संपूर्ण जीवनच बदलून जाईल यांची वेराला सुतराम कल्पना नसते. दुसर्‍या दिवशी वेराला कळत, डेव्हिडच लग्न दुसर्‍या मुली बरोबर झालं असत. ग्लोरिया ही त्यांची मुलगीच नसते. तीच जीवन पूर्णपणे बदलून जात. ती एकटीच असते, जिला आधी व नंतरच आयुष्य आठवत असत. प्रीतो व क्लारा हे नवरा बायको म्हणून राहत असतात. या सार्‍यांच्या जीवनात वेराला स्थान नसत. 

निकोचे वाचवलेले प्राण वेराच पूर्ण आयुष्यच बदलून टाकत. आता आलेले वादळ ७२ तास राहणार असल्याच तिला कळत. याच वेळेत तिला आपले जुनं आयुष्य मिळवण्याची संधी असते.

ती ते आयुष्य परत मिळवते का? व त्यासाठी निकोचा बळी देते का? हे चित्रपटातच पाहणे योग होईल. चित्रपटाच्या नावावरून 'चित्रपटाच्या भविष्याचा' वेध घ्या.

कथानक उत्तम असल्यामुळे इतर तांत्रिक बाबीकडे लक्ष जात नाही. चित्रपट स्पॅनिश असल्यामुळे हिंदी किंवा इंग्रजी चित्रपटाशी तुलना करणे योग्य होणार नाही.

टीव्हीतून एकमेकाशी कसं बोलता आले? असले प्रश्न मनाने विचारले नाही तर एकदा नक्कीच पाहण्यासारखा चित्रपट.

ज्या वेळेस आपली योग्यता(साधना) नसते त्या वेळेस नियतीने लिहून ठेवलेल्या गोष्टीत बदल करणे धोक्याचे असते, अस मला वाटतं. 

आपल्याला भविष्यात काय होणार याची उत्सुकता असली तरी त्याकडे कानाडोळा करणेच जास्त श्रेयस्कर असावे.

Thursday, September 9, 2021

मोदक आणि संख्याशास्त्र

 



फोटोत बघून मोदक चांगला आहे की नाही हे सांगायचे झाले तर काय होईल?

आपल्याकडे दोन मार्ग आहेत.

१) मोदक चांगला आहे.

२) मोदक चांगला नाही. 

फोटोत बघून काही लोक म्हणतील चांगला असेल काहींना वाटेल हा चांगला नाही.

I) मोदक चांगला असताना 'मोदक चांगला आहे' हा पर्याय निवडला.

  बरोबर निर्णय. तुम्ही एक मोदक जिंकला.

II) मोदक चांगला नसताना 'मोदक चांगला नाही' हा पर्याय निवडला.

  बरोबर निर्णय. तुम्ही वाईट मोदक खाण्यापासून वाचलात.

III) मोदक चांगला असताना 'मोदक चांगला नाही' हा पर्याय निवडला.

 चुकीचा निर्णय, तुम्ही मोदकाला मुकलात.

IV)  मोदक चांगला नसताना 'मोदक चांगला आहे' हा पर्याय निवडला.

 चुकीचा निर्णय. भोगा आता कर्माची फळ.

I) व II) हे तर बरोबर निर्णय आहेत, त्यामुळे त्याबद्दल काहीच न बोललेले बरं

III) व IV) हे चुकीचे निर्णय आहेत. संख्याशास्त्रात III) ला Type-I error व IV) ला Type-II error म्हणतात.

संख्याशास्त्राचा डोलारा याच दोन चुकांवर अवलंबून असतो. 😃😃

ह्या पैकी कुठल्या चुकीला महत्त्व द्यायचे व ती चूक कमी करण्याचा प्रयत्न करायचा हे त्या केलेल्या प्रयोगावर अवलंबून असत अस माझे मत आहे.

मोदकाचा आस्वाद घेण्यासाठी घरी या आणि तुम्हीच ठरवा तुम्ही कोणती चूक केली आहे ती?

तुम्ही जीवनात घेतलेल्या सर्व निर्णयातील दोन्ही चुका गणपती बाप्पाने कमी कराव्यात हीच बाप्पाला प्रार्थना. 🙏🙏🙏

Tuesday, August 17, 2021

गुलज़ार

 बीड़ी जलइले जिगर से पिया

गोली मार भेजे में 

दो दिवाने एक शहर में

मेरा कुछ सामान 

जंगल जंगल बात चली है चड्डी पहन के फूल खिला है

ही सर्व गाणी लिहणा-या एकाच माणसाला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा.

अफ़साने

खुशबू जैसे लोग मिले अफ़साने में

एक पुराना खत खोला अनजाने में

जाना किसका ज़िक्र है इस अफ़साने में

दर्द मज़े लेता है जो दुहराने में

शाम के साये बालिस्तों से नापे हैं

चाँद ने कितनी देर लगा दी आने में

रात गुज़रते शायद थोड़ा वक्त लगे

ज़रा सी धूप दे उन्हें मेरे पैमाने में

दिल पर दस्तक देने ये कौन आया है

किसकी आहट सुनता है वीराने मे ।

                         गुलज़ार


Tuesday, July 20, 2021